نقدی بر اطلاق حکم عدم ضمان در افضاء ناشی از مقاربت با زوجه بالغه

افضاء مساله­ای جدید در فقه نیست، اما کشفیات جدید درباره آثار، ابعاد و علل آن، می­تواند فقیه را وادار به کشف بیشتر عناوین فقهی انطباق­پذیر با موضوع کند.پژوهش حاضر به نقد و بازاندیشی مبانی فقهی نظر مشهور فقها می­پردازد، که افضاء ناشی از مقاربت با زوجه بالغه(اعم از دائم و موقت) را فاقد ضمان دیه دانسته است. این حکم که مستند به روایات خاص و اجماع مدرکی فقهاست، با عنایت به یافته‌های نوین پزشکی و اصول و قواعد مسلم فقهی با روش توصیفی-تحلیلی و با مطالعه منابع فقهی، حقوقی و پزشکی مورد نقد قرار گرفته است. از یک سو نحوه جمع بین روایات باب افضاء محل مناقشه بوده و از دیگر سو، عمومات مسئولیت در جنایات و نیز قواعد فقهی همچون لاضرر، لاحرج، منع ایذاء و لزوم حسن معاشرت، و عدالت، اطلاق حکم عدم ضمان را محدود می‌کنند، به ویژه اینکه اذن در مقاربت متعارف، هرگز به معنای اذن در ایراد نقص عضو دائمی نیست.بر اساس یافته­های نوین پزشکی،افضاء آسیب جسمانی شدید و گاه دائمی است که عمدتاً از مقاربت غیرمتعارف و فاقد پیش‌نیازهای فیزیولوژیک ناشی می‌شود. لذا دیدگاه مشهور فقها مبنی بر نفی مطلق ضمان، قابل نقد بوده و قانون‌گذار می‌تواند با الهام از آرای فقهای قائل به تفصیل(میان مقاربت همراه با تفریط و غیر آن)و نیز با استناد به روایت سکونی که ضمان ارش را ثابت می‌داند، در بازنگری ماده 660قانون مجازات اسلامی، مسئولیت مدنی زوج را در فرض افضاء زوجه بالغه، دست­کم به عنوان یک اصل و فرض قضایی به رسمیت بشناسد.