مدرس گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 14665-889تهران، ایران
10.22034/nrjw.2026.2547.1108
چکیده
حضانت مادر در فقه امامیه عمدتاً به مثابه تکلیفی برای نگهداری جسمانی کودک تلقی شده و قلمرو وظایف تربیتی آن همواره مورد ابهام بوده است. این پژوهش با پرسش از محدودیت یا شمول ادله حضانت نسبت به ساحت‌های تربیتی غیرجسمانی (اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی و رفتاری)، به بازخوانی دلالی این ادله در چارچوب روش اجتهادی می‌پردازد. پس از تبیین نسبت مفهومی حضانت و تربیت، دلالت پنج دسته دلیل اصلی (کتاب، سنت، عقل، سیره، و قیاس اولویت) به همراه تحلیل مستقل دلالت شرط دوگانه «بلوغ و رشد» بر ماهیت حضانت بررسی می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که حضانت، صرفاً یک وظیفه حمایتی نیست، بلکه نهادی ولایی با غایت تربیت همه‌جانبه است. استدلال‌های مبتنی بر قیاس اولویت، شواهد سیره‌ای، و به‌ویژه تفسیر ولایی از شرط «بلوغ و رشد»، در کنار یکدیگر نشان می‌دهند تقلیل حضانت به مراقبت جسمانی فاقد پشتوانه دلالی کافی است. از این رو، بازتعریف آن به مثابه «ولایت تربیتی همه‌جانبه» ضرورت می‌یابد. این بازخوانی، پیامدهای مهمی برای تنظیم رابطه حقوقی والدین و کودک و سیاست‌گذاری در حوزۀ خانواده دارد.
دهقانی,حجت اله . (1405). بازخوانی ادله حضانت مادر در فقه امامیه: نقد رویکرد نگهداری‌محور و ارائه نظریه ولایت تربیتی. (e250655). فصلنامه پژوهشنامه نوین فقهی حقوقی زنان و خانواده, (), e250655 doi: 10.22034/nrjw.2026.2547.1108
MLA
دهقانی,حجت اله . "بازخوانی ادله حضانت مادر در فقه امامیه: نقد رویکرد نگهداری‌محور و ارائه نظریه ولایت تربیتی" .e250655 , فصلنامه پژوهشنامه نوین فقهی حقوقی زنان و خانواده, , , 1405, e250655. doi: 10.22034/nrjw.2026.2547.1108
HARVARD
دهقانی حجت اله. (1405). 'بازخوانی ادله حضانت مادر در فقه امامیه: نقد رویکرد نگهداری‌محور و ارائه نظریه ولایت تربیتی', فصلنامه پژوهشنامه نوین فقهی حقوقی زنان و خانواده, (), e250655. doi: 10.22034/nrjw.2026.2547.1108
CHICAGO
حجت اله دهقانی, "بازخوانی ادله حضانت مادر در فقه امامیه: نقد رویکرد نگهداری‌محور و ارائه نظریه ولایت تربیتی," فصلنامه پژوهشنامه نوین فقهی حقوقی زنان و خانواده, (1405): e250655, doi: 10.22034/nrjw.2026.2547.1108
VANCOUVER
دهقانی حجت اله. بازخوانی ادله حضانت مادر در فقه امامیه: نقد رویکرد نگهداری‌محور و ارائه نظریه ولایت تربیتی. زنان و خانواده. 1405;():e250655. doi: 10.22034/nrjw.2026.2547.1108
