بررسی فقهی-حقوقی مسؤولیت کیفری ناشی از سَبّ و هتک حرمت زوجه در فضای مجازی با تأکید بر قاعده ایذاء

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری فقه و حقوق خصوصی ، دانشگاه و مدرسه عالی شهید مطهری (ره) ، تهران ،ایران

10.22034/nrjw.2025.844

چکیده

گسترش بی‌سابقه فضای مجازی، در کنار مزایای فراوان، بستری برای ظهور چالش‌های نوپدید علیه کرامت و شخصیت افراد، به‌ویژه در محیط خانواده، فراهم آورده است. یکی از این چالش‌ها، ارتکاب جرائمی چون سَبّ (ناسزاگویی) و هتک حرمت زوجه توسط زوج یا اشخاص ثالث در بستر سایبری است. هرچند قوانین کیفری ایران (مانند مواد قانون مجازات اسلامی و قانون جرایم رایانه‌ای) به طور عام به جرائم علیه حیثیت پرداخته‌اند، اما فقدان نص صریح و مستقل در مورد مسؤولیت کیفری ناشی از هتک حرمت زوجه در فضای مجازی، به‌مثابه یک جرم خاص، خلأ قانونی مهمی ایجاد کرده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با هدف تبیین مبنای فقهی و حقوقی جهت اثبات مسؤولیت کیفری برای این پدیده نوپدید تدوین گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که صرف‌نظر از ابهامات حقوقی، قاعده فقهی ایذاء که ریشه در اصول کرامت انسانی و حرمت مضاعف مؤمن و زوجه دارد، می‌تواند به‌عنوان مبنایی قوی و مستند برای جرم‌انگاری و اثبات مسؤولیت کیفری این عمل در نظر گرفته شود. هتک حرمت زوجه در فضای مجازی، مصداق ایذاء محرم بوده و حرمت آن قطعی است؛ ازاین‌رو، اعمال مجازات تعزیری و شناسایی مسؤولیت کیفری برای مرتکب، بر اساس قاعده فقهی التعزیر لکل حرام توجیه‌پذیر است. در نتیجه، مسؤولیت کیفری ناشی از سَبّ و هتک حرمت زوجه در فضای مجازی، نه تنها منطبق با روح شریعت است، بلکه در راستای رفع خلاءهای حقوقی موجود و صیانت از کرامت خانواده قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 12 دی 1404
  • تاریخ پذیرش: 12 دی 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 12 دی 1404

اشتراک گذاری

ارجاع به این مقاله

آمار