فصلنامه پژوهشنامه نوین فقهی حقوقی زنان و خانواده

فصلنامه پژوهشنامه نوین فقهی حقوقی زنان و خانواده

بازتعریف فقهی حکم جهاد زنان در پرتو تحول موضوع‌شناختی جنگ‌های نوین در فقه اسلامی

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده
مهدی میری
دکتری حقوق خصوصی، فقه و مبانی حقوق اسلامی و سطح 4 حوزه علمیه خراسان
چکیده
حکم مشارکت زنان در کارزار نظامی از کلیدی‌ترین مباحث فقه دفاعی و فقه سیاسی اسلام است. نگرش مشهور و سنتی فقیهان امامیه بر پایه‌ی نفی وجوب جهاد بر زنان و اختصاص آن به مردان استوار است؛ دیدگاهی که عمدتاً با استناد به روایات نافیِ قتال، نفی توان جسمانی و ادعای اجماع شکل گرفته است. هدف این پژوهش، بازخوانی فقهی ادله‌ی عدم وجوب جهاد بر زنان با تمرکز بر جنگ‌های نوین است. روش پژوهش توصیفی‌تحلیلی بوده و با رویکردی انتقادی به بررسی مبانی فقهی پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تفکیک سنتی میان وظایف نظامی زن و مرد، معلولِ تلقیِ نبرد به مثابه «کارزار بدنی و قتال مستقیم فیزیکی» بوده است. با تغییر نوع جنگ‌ها به سمت نبردهای ترکیبی، سایبری، الکترونیک و اطلاعاتی، ملاک «ضعف جسمانی» کارکرد خود را از دست داده و بخش عمده‌ای از نفی تکلیف در روایات و اجماع، تخصصاً از شمول بر جنگ‌های فناورانه خارج است. از این رو، در نبردهای نوین، حضور تخصصی زنان نه تنها مشروع، بلکه بر اساس عمومات قرآنی، سیره نبوی در تقسیم کار دفاعی، و قاعده‌ی ملاک‌محورِ وجوبِ «اعداد قوه»، به عنوان یک تکلیف ثانوی و در مواردی اولی، ضرورت و وجوب می‌یابد.
کلیدواژه‌ها
فقه امامیه
جهاد دفاعی
مشارکت نظامی زنان
جنگ‌های نوین
پدافند سایبری
موضوع‌شناسی فقهی
فصلنامه پژوهشنامه نوین فقهی حقوقی زنان و خانواده
دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 24
شماره ویژه نامه جنگ و مقاومت
تابستان 1405
صفحه 51-70